Phù toàn thân do hội chứng thận hư thứ phát: ca bệnh và lời khuyên của bác sĩ

Một bệnh nhân nữ 39 tuổi xuất hiện tình trạng tiểu buốt, phù toàn thân và tăng 7 kg chỉ trong một tháng. Sau khi thăm khám, các bác sĩ chẩn đoán chị mắc hội chứng thận hư thứ phát. Ca bệnh được ghi nhận tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM.

Diễn biến bệnh của bệnh nhân

Chị Lan (39 tuổi) đã dùng thuốc uống và thuốc tiêm điều trị rụng tóc tại một phòng khám da liễu trong khoảng 7 tháng. Tóc không cải thiện, trong khi chị thấy nóng trong người, bứt rứt và tiểu buốt.

Hơn một tháng sau khi ngừng thuốc, chị bị phù toàn thân, cân nặng tăng từ 53 kg lên 60 kg. Kèm theo đó là sốt, tiêu chảy, mệt mỏi và cứng khớp tay chân. Việc điều trị tại bệnh viện tuyến trước không hiệu quả nên chị được chuyển đến khoa Nội thận - Lọc máu thuộc Trung tâm Tiết niệu - Thận học - Nam học của bệnh viện.

Chẩn đoán hội chứng thận hư thứ phát

Chỉ số chức năng thận suy giảm

Chỉ số eGFR của bệnh nhân chỉ còn 34,64 ml/phút/1,73 m², trong khi mức bình thường trên 90. Có thời điểm chị gần như vô niệu.

Sinh thiết thận để xác định nguyên nhân

Do chức năng thận giảm nhanh và phù nặng, bác sĩ chỉ định sinh thiết thận. Kết quả cho thấy chị bị hội chứng thận hư thứ phát. Theo bác sĩ chuyên khoa II Tạ Phương Dung, Phó giám đốc Trung tâm Tiết niệu - Thận học - Nam học, bệnh có thể do đái tháo đường, bệnh tự miễn, nhiễm trùng, một số bệnh ung thư, hoặc thuốc và các chất gây hại cho thận.

Hướng điều trị

Mục tiêu điều trị là kiểm soát protein niệu, tình trạng phù và sự suy giảm chức năng thận, đồng thời tìm ra, loại bỏ hoặc kiểm soát nguyên nhân gốc. Phác đồ gồm:

• Ngưng toàn bộ các thuốc đã dùng trước đó.
• Điều trị phù, theo dõi lượng nước tiểu, chức năng thận, cân bằng dịch và các rối loạn chuyển hóa.
• Điều trị tổn thương cầu thận.
• Kiểm soát bệnh đi kèm như rối loạn mỡ máu và đường huyết.

Sau hai tháng, chức năng thận cải thiện rõ, tình trạng phù giảm và các chỉ số thận hồi phục. Bệnh nhân tiếp tục được theo dõi định kỳ.

Biến chứng tăng đường huyết

Về sau, chị bị tiêu chảy, mất nước và mệt mỏi, được truyền dịch nước trái cây tại một cơ sở y tế. Đường huyết sau đó tăng lên gần 500 mg/dL kèm lơ mơ, khát nước và sụt cân. Chị chưa từng được chẩn đoán đái tháo đường, và bác sĩ Dung nhận định các triệu chứng gợi ý tình trạng tăng áp lực thẩm thấu.

Vì sao thận suy giảm nhanh?

Theo bác sĩ Dung, hội chứng thận hư kết hợp đái tháo đường tạo thành vòng xoắn bệnh lý làm tổn thương cầu thận, đẩy nhanh quá trình phá hủy màng lọc. Nguy cơ gồm phù toàn thân nặng, rối loạn chuyển hóa lipid và biến chứng tim mạch nghiêm trọng. Mất nước làm giảm lưu lượng máu đến thận, còn đường huyết cao khiến cơ thể mất nước qua nước tiểu, dẫn đến suy giảm chức năng thận nhanh, nhất là sau một đợt tổn thương thận cấp gần đó.

Cách xử trí

• Kiểm soát chặt đường huyết.
• Ổn định huyết áp bằng thuốc an toàn cho thận.
• Ăn giảm muối, kiểm soát lượng đạm.
• Theo dõi chức năng thận thường xuyên.
• Dùng insulin kết hợp thuốc hạ đường huyết đường uống.
• Xử trí tình trạng mất nước và rối loạn chuyển hóa.

Sau khi chuyển hóa ổn định, thuốc điều trị đái tháo đường được ngừng.

Kết quả sau khoảng một năm

Khoảng một năm sau, eGFR của chị đạt 112,65 ml/phút/1,73 m², cân nặng ổn định ở mức 48-50 kg và sức khỏe chung ổn định. Theo chú thích ảnh của bài gốc, chị tái khám vào tháng 10 và chức năng thận bình thường.

Lời khuyên cho người bệnh

• Người mắc cả đái tháo đường và hội chứng thận hư có thể tái phát suy thận cấp dù xét nghiệm thận hiện tại ổn định, vì vậy cần tái khám đều đặn và kiểm soát chặt cả hai bệnh.
• Đi khám khi phù nhiều, tăng cân nhanh, tiểu ít hoặc nước tiểu có bọt kéo dài.
• Không tự điều trị tại nhà vì có thể làm rối loạn nước, điện giải và gây hại thêm cho thận.
• Ghi lại tên các thuốc và thực phẩm chức năng đã dùng, đặc biệt là sản phẩm trị rụng tóc, giảm cân, làm trắng da hoặc không rõ thành phần.
• Báo sớm với bác sĩ các triệu chứng như phù, tiểu ít, nước tiểu bất thường, mệt mỏi hoặc huyết áp cao, đồng thời cung cấp đầy đủ thuốc và thực phẩm chức năng đang dùng.

Bài viết chỉ mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ.

Nguồn: VnExpress - https://vnexpress.net/phu-toan-than-do-hoi-chung-than-hu-5134627.html